دکتر سید حبیب اله موسوی بهار متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری در خصوص سنگ کلیه گفت: سنگ کلیه نتیجه انباشته شدن مواد معدنی محلول در لایه پوششی داخلی کلیه‌ها است. شایعترین جنس سنگ کلیه در تمام بیماران جنس اگزالات کلسیم میباشد. پس از آن سنگهای اسید اوریکی شایع هستند. انواع دیگری هم از سنگهای کلیوی وجود دارند که شیوع بسیار کمی دارند و معمولا برعکس سنگ های کیسه صفرا که هسته تشکیل دهنده آنها چربی و کلسترول است و سنگ های نرم تری هستند، سختی بیشتری دارند.

وی ادامه داد: سنگ های کلیوی معمولا تا زمانی که در کالیسهای کلیه قرار دارند بر عکس عفونت کلیه تقریبا هیچ درد و علامت خاصی ندارند. مگر دردهای مبهم گاهگاهی که اکثر اوقات از نظر بیمار مهم جلوه نمیکند. سنگ در کلیه میتواند تا سایزهای بسیار بزرگ و حتی شاخ گوزنی برسد و تمام فضای کلیه را اشغال نماید بدون اینکه فرد مطلع شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: چیزی که بیماران بیشتر به عنوان علامت سنگ کلیه و دردهای شدید حاصل آن میشناسند در حقیقت زمانی است که سنگ وارد حالب (مسیر میان کلیه و مثانه) میشود. سنگی که از کلیه خارج شده و در مسیر مثانه در حالب گیر کرده است، ادرار پشت سنگ تجمع و ایجاد درد میکند و شاید به اعتراف اکثر بیماران این درد شدیدترین دردی بوده که در تمام عمر خود تجربه کرده اند.

موسوی بهار بیان کرد: سنگ سازی یک استعداد فیزیولوژیکی است که درجات مختلفی دارد و بیشتر افراد استعداد کمی دارند و با مداخله در فاکتورهای قابل تغییر میتوان از بروز این بیماری جلوگیری کرد.

فلوشیپ اندویورولوژی بیمارستان شهید بهشتی همدان گفت: عوامل ایجاد سنگ کلیه به دو دسته تقسیم میشوند، که عبارتند از علل قابل تغییر و علل غیر قابل تغییر، که علل قابل تغییر را میتوان با مداخلاتی رفع و یا کم اثر نمود.

وی ادامه داد: علل غیرقابل تغییر در استعداد افراد برای سنگ کلیه عبارتند از جنسیت، سن، نژاد و ژنتیک، در خصوص جنسیت به این معنا است که طبق تحقیقات صورت گرفته میزان بروز سنگ کلیه در مردان تقریبا 2 برابر زنان است. همچنین شایع ترین گروه سنی که سنگ کلیه اتفاق می افتد 20 تا 40 سالگی است و این موارد معنادار است و در واقع میزان شیوع این بیماری در مردان میانسال که در زمان اوج فعالیت اقتصادی و اجتماعی خود قرار دارند بیشتر است. همچنین گاهی اوقات سنگ کلیه به صورت ارثی و فامیلی در خانواده ها دیده میشود و به وضوح مشاهده میشود که در بعضی خانواده ها شیوع سنگ بالاتر است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: یک سری فاکتور های ژنتیکی مانند کمبود یک آنزیم یا پروتئین در بدن فرد نیز میتواتند موجب سنگ سازی شود که این موارد بیشتر در کودکان و نوزادان شیرخوار که بصورت مکرر دچار سنگ کلیه میشوند، احتمال اینکه ابتلا به نقص ژنتیکی باشند بیشتر است چرا که زودتر از حد معمول دچار سنگ کلیه شده اند..

موسوی بهار در خصوص فاکتورهای قابل تغییر در پیشگیری از سنگ کلیه گفت: یکی فاکتورهای قابل تغییر در جلوگیری از ابتلا به سنگ کلیه، محل زندگی است، چرا که در مناطق گرم، خشک و همچنین مناطق کوهستانی و مرتفع سنگ کلیه بیشتر است و اگر کسی سنگ سازی مکرر دارد و در این مناطق سکونت دارد میتواند محل زندگی خود را تغییر دهد. همچنین شغل افراد نیز یکی از فاکتورهای احتمال ابتلا به سنگ کلیه است در مشاغلی که با گرمای زیاد و تعریق زیاد همراه است و یا مشاغلی که در طول روز تحرک کافی ندارند مانند رانندگان بین جاده ای و یا کارمندان که مجبورند ساعت ها بدون تحرک زیاد پشت صندلی بنشینند است احتمال ابتلا به سنگ کلیه بیشتر است.

 

فلوشیپ اندویورولوژی بیمارستان شهید بهشتی همدان تصریح کرد: رژیم غذایی و آب مصرفی نیز ارتباط بسیار زیادی با احتمال سنگ سازی دارد البته باید به این نکته توجه داشت که سنگ کلیه یک بیماری چند فاکتوری است و معمولا در بیماریهای چند عاملی، استعداد فیزیولوژیکی افراد هم در بررسی عوامل ابتلا به بیماری مهم است.

وی ادامه داد: در بررسی وضعیت عوامل قابل تغییر شغلی، توصیه میشود رانندگان جاده ای که ساعت ها پشت فرمان هستند، هر 2 ساعت یکبار 5 دقیقه پیاده روی کنند و مایعات مصرف کنند تا استعداد سنگ سازی که در برخی از این افراد هست به حداقل ممکن برسد. همچنین افراد دارای استعداد سنگ سازی در کنار خود مایعات قرار دهند و در زمان های مستمر مصرف کنند تا جریان ادرار در کلیه برقرار باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: یکی دیگر از عوامل ایجاد سنگ کلیه که در تحقیقات نیز به اثبات رسیده، عدم رعایت استانداردهای اندازه توده بدنی (BMI) است و افرادی که تناسب قد و وزن ندارند و یا دارای اضافه وزن هستند، ممکن است در صورت داشتن استعداد سنگ سازی، به سنگ کلیه دچار شوند.

فلوشیپ اندویورولوژی بیمارستان شهید بهشتی همدان تصریح کرد: نقش تغذیه مناسب در جلوگیری از سنگ سازی در افرادی که مکررا دچار سنگ کلیه میشوند بسیار با اهمیت است و توصیه اساسی به افراد دارای سنگ کلیه این است که در طول روز مایعات زیادی مصرف کنند و بهترین مایعات در درجه اول آب سالم و چای سبز است.

وی ادامه داد: بهترین راه برای اندازه گیری میزان آب مورد نیاز بدن این است که با نگاه کردن به جریان ادرار میتوان پی برد که چه میزان آب مورد نیاز بدن است. هرچقدر ادرار بی رنگ تر باشد مقدار آب مصرفی مناسب بوده است و هرچقدر رنگ ادرار افراد نزدیک به زرد غلیظ باشد و فرد سابقه سنگ سازی داشته باشد به شدت در معرض سنگ سازی مجدد قرار دارند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان گفت: در فصول مختلف نیز میزان دریافت مایعات متفاوت است بهترین تغذیه در تابستان که تعریق زیاد است و بدن نیاز بیشتری به مایعات دارد، برای کسانی که منع مصرف ندارند(مانند افراد دیابتی) هندوانه، خربزه، طالبی است. در فصل زمستان نیز مصرف مرکبات برای افراد مستعد سنگ کلیه بسیار مناسب است. همچنین به افرادی که سابقه سنگ سازی دارند توصیه میشود نمک را از سفره خود حذف کنند چرا که نمک مورد نیاز بدن از طریق پخت و پز و غذای مصرفی تامین میشود.

موسوی بهار تصریح کرد: مصرف بیش از اندازه نمک باعث تشدید سنگ سازی در افراد میشود. همچنین افراد دارای سابقه سنگ کلیه، گوشت قرمز و لبنیات را برای وعده شام مصرف نکنند واین افراد میتوانند در زمان های دیگر مانند صبح یا ظهر به مقدار لازم این مواد غذایی را مصرف کنند. همچنین تحرک، ورزش و فعالیت جسمی نیز در جلوگیری از سنگ سازی و دفع سنگ بسیار موثر است.

فلوشیپ اندویورولوژی بیمارستان شهید بهشتی همدان در ادامه به علائم این بیماری اشاره کرد و گفت: درد شدید در پهلو تا روی مثانه، عفونت ادراری، ادارار خونی در بزرگسالان و عدم رشد و وزن گیری در کودکان از مهمترین علائم سنگ کلیه است و افراد با مشاهده این علائم حتما به پزشک مراجعه کنند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان در خصوص شایعه مصرف الکل برای جلوگیری از سنگ کلیه گفت: مصرف الکل هیچ نقشی در پیشگیری و دفع سنگ کلیه ندارد و بهتر است مردم به شایعات توجهی نداشته باشند و در صورت بروز این بیماری حتما درمان را تحت نظر پزشکان پیگیری کنند. خوشبختانه بسیاری از سنگ ها، سنگ های ریزی هستند که در عرض چند روز با انجام فعالیت جسمی و مصرف مایعات دفع میشوند.

موسوی بهار در پایان گفت: برای کسانی که دچار بیماری سنگ کلیه هستند توصیه میشود که در خانه آب تسویه کن نصب کنند تا برای پخت و پز و مصرف آب شرب از این آب که چندین مرحله تسویه شده و سبکتر شده است استفاده کنند و برای شستشو و استحمام و دیگر موارد از آب معمول جاری در لوله کشی شهری استفاده کنند.